نقش قوه سامعه در آموزش قرآن کریم

                                         

 چکیده

 در بسیارى از آیات قرآن «سمع‏» بر «بصر» مقدم شده و در پاره‏اى از آیات و روایات سمع به معناى فهم آمده‏است . این نکات حاکى از برترى سمع بر بصر و نقش ممتاز آن در فهم و یادگیرى است . یادگیرى قرآن به طریق سمعى از دیرباز در میان صحابه و طبقات بعدى تاکنون کمابیش رواج دارد . برخى از مهمترین امتیازات این روش بر روخوانى فراگیرى آن در عموم مردم اعم از کودک و جوان و پیر، و باسواد و بى سواد و نیز سهولت‏یادگیرى و پایدارى آن است . نتایج پژوهش‏ها نیز همین نکات را تایید مى‏کند .

 کلید واژه‏ها: قوه سامعه، سمع و بصر، آموزش قرآن، حفظ قرآن .

 1. مقدمه

 قرآن کریم از آغاز نزول خود، قلوب خیل مشتاقان را به سوى فراگیرى خود کشیده‏است و تعلیم حکیمانه پیامبر اکرم (ص) و معلم بزرگ قرآن، مکتب استوار آموزش قرآن کریم را بنیاد نهاده است . مسلمانان، یکى پس از دیگرى قرآن را فرا گرفته و به دیگران آموخته‏اند . تعلیم و ترویج قرآن کریم از همان آغاز و در زمانى کوتاه، شورآفرینى و آثار شگرف خود را نشان داده است و مسلمانان در قرائت و فراگیرى معارف قرآنى، خود را قرین توفیق مى‏یافته‏اند . آموزش رسول گرامى اسلام (ص) داراى ویژگى‏ها و ارکانى بوده که اگر در زمانهاى دیگر نیز فراهم آید، همان آثار گذشته را خواهد داشت . هر زمانى قرائت و تعلیم قرآن کریم فاقد شورآفرینى و سهولت و اثربخشى اولیه بود، باید دانست که مانع و خللى در راه فراگیرى حفظ قرآن بروز کرده‏است و آن مانع را بر اثر مداقه فراوان باید جست و برطرف کرد .

 در کشور جمهورى اسلامى ایران در طول بیست‏سال گذشته بى‏وقفه با تهیه و عرضه انواع و اقسام شیوه‏نامه‏هاى آموزشى قرآن کریم در سطوح و مراکز گوناگون رسمى و غیررسمى مواجه بوده‏ایم . این نوآوریها که اغلب دلسوزانه و مخلصانه است، هم‏اکنون نیز ادامه دارد . تعیین میزان اقتران این شیوه‏ها به موفقیت و مطلوبیت ره‏آورد آنها، نیازمند تحقیق جداگانه‏اى است . جاى تحقیقى کارشناسانه از این دست‏خالى است; لکن نظرى اجمالى به آنچه در محافل تعلیم و ترویج رسمى و غیر رسمى قرآن کریم مى‏گذرد، وضعیتى را نشان مى‏دهد که با کمال مطلوب فاصله‏اى فراوان دارد .

 این در حالى است که با رفتن به سراغ مبدا فراگیرى قرآن کریم در حال حاضر و مقایسه آن با شیوه تعلیم قرآن کریم در زمان پیامبر اکرم (ص)، تفاوتى آشکار و تعیین‏کننده مى‏یابیم که عبارت از اهمیت دادن زمان آن حضرت به نقش قوه شنوایى یا «سمع‏» و بى‏توجهى این زمان به در حال حاضر است . چیزى که به کارگیرى صحیح آن مورد تاکید آیات و روایات و دانش بشرى نوین است; ولى متاسفانه در حال حاضر از جایگاه شایسته و واقعى خود به کنارى نهاده شده‏است . در این تحقیق کوشیده شده نقش و اهمیت «سمع‏» در حد مجال و از دیدگاه سه منبع مذکور مورد بررسى قرار گیرد .

بقیه این مقاله مفید را که به قلم آقای ابوالفضل خوش منش است در این آدرس بخوانید :

http://emamsajaad.blogfa.com/cat-23.aspx