آیا می دانید نخستین قرآن چاپی ایران از چه زمانی است ؟

 تصاویر جدید زیباسازی وبلاگ , سایت پیچک » بخش تصاویر زیباسازی » سری ششم www.pichak.net کلیک کنید

در واقع باید داستان را از ورود دستگاه چاپ یا قالب زنی به ایران آغاز کرد و صد البته حسرت خورد که چرا ما این قدر دیر با این ابزار آشنا شدیم. پس از گذشت دست کم سه تا چهار قرن ما اولین دستگاه چاپ را در تبریز به راه انداختیم و این منهای دستگاه ساده ای است که تقریبا 150 سال پیش از آن در کلیسای وانک اصفهان به راه افتاده بود.

میرزا زین العابدین تبریزی بانی نخستین چاپخانه سربی در تبریز بود، و در دهه سوم قرن سیزدهم هجری، چاپخانه‌ای را در تبریز به راه انداخته، چندین کتاب را به چاپ رساند. این موفقیت سبب شد تا در حوالی سالهای 1239 ـ 1240 ق توسط فتحعلی شاه به تهران احضار شود و با حمایت منوچهر خان گرجی معتمدالدوله، چاپخانه‌ای در تهران دایر کند.

خدمات این دو بزرگ مرد به چاپ ستودنی است، چون گام های نخستین است. میرزا محمد علی متخلص به بهار، مؤلف کتاب یخچالیه ـ که اثرش در همان روزگار به چاپ رسیده ـ درباره خدمات چاپی منوچهر خان گرجی می‌نویسد: از جمله اوصاف منوچهر خان آن که در نشر احکام سید انام و بسط قواعد اسلام چنان ساعی و شایق بوده که به قدر بیست هزار تومان اخراجات نموده، و مقدار هشتصد هزار جلد کتاب در احکام شرعیه و فرعیه چاپ فرموده و به دست خاص و عام انداخته است. (تاریخ چاپ در ایران، شهلا بابازاده، ـ تهران، 1378 ـ ص 50)

تصاویر جدید زیباسازی وبلاگ , سایت پیچک » بخش تصاویر زیباسازی » سری ششم www.pichak.net کلیک کنید

این چاپخانه شماری از آثار دینی را به چاپ رساند. لازم به یادآوری است، آثاری که در آن سالها چاپ شد، به چاپ­های معتمدی شهرت یافت. شماری از آثار مرحوم مجلسی و برخی دیگر جمله کتاب محرق القلوب، مجالس المتقین، و روضة‌ المجاهدین در آن شمار است.
در پایان برخی از این آثار از جمله حیات‌ القلوب علامه مجلسی (چاپ 1241) مؤخره‌ ای هست که شرحی از سهم میرزا زین العابدین و منوچهر خان و حمایت های فتحعلی شاه در آنها درج شده است. گفته شده است که در دوره چاپ سربی نخست، میان سال­های 1233 ـ 1269 ق تعداد 23 کتاب چاپ شده که از این تعداد، 19 عنوان کتاب در حوزه دین بوده است.

«قرآن معتمدی» ـ علی الظاهر ـ نخستین قرآنی است که با حروف سربی در سال 1242 ق (یعنی 1205ش) در همین چاپخانه چاپ شده (بنگرید:‌ مطالعاتی در باره تاریخ چاپ، سهیلا رئیسی، ص 27) گفتنی است که همان مؤخره پیش گفته در پایان آن چاپ شده است.

تصاویر جدید زیباسازی وبلاگ , سایت پیچک » بخش تصاویر زیباسازی » سری ششم www.pichak.net کلیک کنید

ویژگی عمده این قرآن آن است که حروف سربی آن با خط نسخ بسیار زیبا طراحی شده و به صورت دو رنگ و بسیار زیبا و منظم صفحه بندی و چاپ شده است. چنین کاری در آغاز عصر چاپ در ایران، جالب توجه است.

کتابخانه مجلس متن این قرآن را به صورت یک فایل pdf و به عنوان یک هدیه ارزشمند در تیراژ محدود منتشر کرده تا زمینه پژوهش‌های بیشتر را در این باره فراهم سازد.